SoundMastersOnline

ฟลุตสำหรับคนเริ่มเป่า ทำไมเป่าแล้วมีแต่ลม และควรฝึกที่หัวฟลุตก่อน

ฟลุตสำหรับคนเริ่มเป่า ทำไมเป่าแล้วมีแต่ลม และควรฝึกที่หัวฟลุตก่อน
ที่มา: Wikimedia Commons

ขลุ่ยไทยกับขลุ่ยรีคอร์เดอร์มีปากเป่าให้อม ลมทั้งหมดที่เป่าลงไปถูกบังคับให้ไปกระทบขอบที่ทำเสียงเอง แต่ฟลุตไม่มีส่วนนั้น ผู้เป่าต้องส่งลมเป็นสายบางๆ ข้ามรูเป่า (Embouchure Hole) ให้ลมส่วนหนึ่งกระทบขอบรูฝั่งตรงข้าม ลมส่วนหนึ่งเลยออกไป ถ้ามุมลมผิดไปนิดเดียว ก็จะได้แค่เสียงฟู่ๆ เหมือนเป่าข้ามปากขวด

นี่คือเหตุผลที่มือใหม่หลายคนเป่าฟลุตครั้งแรกแล้วได้แต่ลม ไม่ใช่เพราะลมไม่พอ แต่เพราะลมยังไปไม่ถูกที่ เมื่อเข้าใจหลักนี้ การฝึกช่วงแรกจะมีทิศทางขึ้นมาก

ก่อนประกอบเครื่อง

ฟลุตทั่วไปแยกเป็นสามท่อน คือหัวฟลุต (Headjoint) ที่มีรูเป่า ท่อนกลาง (Body) ที่มีกลไกนิ้วเกือบทั้งหมด และท่อนท้าย (Footjoint) ที่สั้นที่สุด

ฝึกกับหัวฟลุตอย่างเดียว

ครูฟลุตส่วนใหญ่ให้มือใหม่เริ่มที่หัวฟลุตท่อนเดียวก่อนประกอบทั้งเลา เพราะน้ำหนักเบา ถือง่าย และตัดเรื่องนิ้วออกไป เหลือแค่เรื่องลมกับริมฝีปาก

ถ้าเคยเป่าเครื่องที่มีลิ้นมาก่อน อย่างคลาริเน็ตที่ต้องใส่ลิ้นกับปากเป่า จะรู้สึกว่าฟลุตต้องใช้ความละเอียดของริมฝีปากต่างออกไป เพราะไม่มีลิ้นช่วยสร้างเสียง ส่วนคนที่ชินกับขลุ่ยรีคอร์เดอร์ที่ต้องระวังไม่ให้เป่าแรงจนหวีด จะพบว่าฟลุตต้องการลมที่มีทิศทางมากกว่าลมที่แรง

เมื่อประกอบครบทั้งเลา

เมื่อเป่าหัวฟลุตออกเสียงได้สม่ำเสมอแล้ว จึงค่อยประกอบเครื่องทั้งหมด

เมื่อประกอบครบ เครื่องจะหนักขึ้นและมีนิ้วมาเกี่ยวข้อง เสียงที่เคยใสจากหัวฟลุตอาจกลับไปมีลมแทรก เป็นเรื่องปกติ ให้กลับไปฝึกโน้ตยาวทีละตัวช้าๆ

หลังเล่นเสร็จ ถอดเครื่องเป็นท่อน แล้วร้อยผ้าเข้ากับไม้ทำความสะอาด สอดเข้าไปเช็ดความชื้นในท่อแต่ละท่อน เช็ดคราบนิ้วด้านนอกด้วยผ้านุ่ม แล้วเก็บเข้ากล่อง

ข้อดีของฟลุตคือถอดเป็นท่อนแล้วกล่องเล็กพอใส่กระเป๋าเป้ได้ คนที่ต้องเดินทางไปทำงานต่างจังหวัดหลายวันจึงพกไปซ้อมที่ห้องพักได้ไม่ยาก บางคนใช้วิธีเดียวกับคนที่แบ่งวันเป็นช่วงทำงานกับช่วงเที่ยวเพื่ออยู่น่านได้นานขึ้นโดยไม่ต้องลางาน คือเช้าทำงาน บ่ายเดินเที่ยว ค่ำค่อยหยิบฟลุตขึ้นมาเป่าโน้ตยาวสักพัก

ในมุมของคนเขียน เสียงใสเสียงแรกที่หลุดออกมาจากหัวฟลุต หลังจากเป่าลมเปล่ามานาน คือรางวัลที่คุ้มกับความอดทนทั้งหมด และมันมักทำให้คนเป่าอยากหยิบเครื่องขึ้นมาอีกในวันรุ่งขึ้น