SoundMastersOnline

ไหว้ครูดนตรีไทยและมารยาทต่อเครื่องดนตรี ที่ศิษย์ใหม่ควรรู้ก่อนเข้าเรียน

ไหว้ครูดนตรีไทยและมารยาทต่อเครื่องดนตรี ที่ศิษย์ใหม่ควรรู้ก่อนเข้าเรียน
ที่มา: Wikimedia Commons

ลองนึกภาพตัวอย่างนี้ ห้องเรียนดนตรีไทยห้องหนึ่งวางระนาดและฆ้องเรียงอยู่บนพื้น ศิษย์ใหม่คนหนึ่งเดินเข้ามาช้ากว่าเพื่อน รีบจะไปนั่งที่ว่างฝั่งตรงข้าม จึงก้าวขาข้ามระนาดรางหนึ่งไป ทันใดนั้นทั้งห้องก็เงียบ ทุกคนหันมามองพร้อมกัน ส่วนเจ้าตัวยังไม่รู้เลยว่าทำอะไรผิด

เรื่องแบบนี้เกิดได้กับทุกคนที่ไม่เคยรู้ธรรมเนียมมาก่อน เพราะในวงการดนตรีไทย เครื่องดนตรีไม่ได้เป็นแค่สิ่งของ ครูหลายท่านถือว่าเครื่องดนตรีเป็นที่สถิตของครูบาอาจารย์ผู้ถ่ายทอดวิชามา การปฏิบัติต่อเครื่องจึงสะท้อนความเคารพต่อครูไปพร้อมกัน

ทำแบบนี้

เลี่ยงแบบนี้

การไหว้ครู

การไหว้ครูเป็นธรรมเนียมที่ศิษย์แสดงความเคารพต่อครูผู้สอนและครูบาอาจารย์ที่สืบทอดวิชากันมา บางที่จัดเป็นพิธีใหญ่ปีละครั้ง บางที่ทำในวันแรกที่ศิษย์มาฝากตัวเรียน และบางที่ทำทั้งสองแบบ

ของที่ใช้ในการไหว้ครูมักเป็นของเรียบง่ายอย่างดอกไม้ ธูป เทียน หรือของอื่นตามที่ครูแต่ละท่านกำหนด ศิษย์ใหม่ไม่จำเป็นต้องหาซื้อหรือจัดเตรียมเกินกว่าที่ครูบอก ทางที่ดีที่สุดคือถามครูหรือรุ่นพี่ล่วงหน้าว่าควรเตรียมอะไร และควรแต่งกายแบบไหน

แก่นของการไหว้ครูไม่ได้อยู่ที่ของที่นำไปไหว้ แต่อยู่ที่ความตั้งใจว่าจะเรียนอย่างนอบน้อมและรักษาสิ่งที่ได้รับถ่ายทอดมา ความรู้สึกเดียวกันนี้ปรากฏในวัฒนธรรมความเชื่อของหลายท้องถิ่น อย่างคนที่สนใจเรื่องความศรัทธาซึ่งสืบทอดกันมาก็ไปกราบสักการะวัดเก่าแก่ที่เกี่ยวข้องกับพระรอดและพระคงในลำพูน ได้ ส่วนศิษย์ที่สนใจไปไกลกว่าห้องเรียน อยากฝากตัวเรียนดนตรีพื้นบ้านกับผู้รู้ในหมู่บ้าน ความนอบน้อมแบบนี้ก็จะเป็นสิ่งแรกที่ครูมองเห็นในตัวเรา

ธรรมเนียมของแต่ละสำนักมีรายละเอียดต่างกัน สิ่งที่ปลอดภัยที่สุดคือเข้าไปถามครูของตัวเองตรงๆ ตั้งแต่วันแรก ว่าที่นี่มีอะไรที่ศิษย์ใหม่ควรรู้และควรระวัง ครูส่วนใหญ่ยินดีอธิบาย และมักเอ็นดูศิษย์ที่ถามมากกว่าศิษย์ที่เดาเอาเอง