พ่อแม่กับลูกหัดดนตรีไปพร้อมกัน เลือกเครื่องที่เล่นด้วยกันได้และไม่แข่งกัน
15 ตุลาคม 2569

การหัดดนตรีพร้อมลูกจะราบรื่นที่สุดเมื่อในบ้านไม่มีใครทำหน้าที่เป็นครูของใคร ทั้งพ่อแม่และลูกต่างเป็นมือใหม่เท่ากัน มีครูหรือบทเรียนเป็นคนสอน ส่วนเวลาที่อยู่ด้วยกันเป็นเวลาของเพื่อนร่วมวงตัวเล็กกับตัวใหญ่
พอวางบทบาทแบบนี้ได้ คำถามอื่นจะตอบง่ายขึ้นมาก ด้านล่างคือคำถามที่พ่อแม่มักสงสัยเมื่อคิดจะเริ่มไปพร้อมลูก
ควรเลือกเครื่องเดียวกัน หรือคนละเครื่องดี
ส่วนใหญ่คนละเครื่องที่เล่นเข้ากันได้จะดีกว่า เพราะเมื่อเล่นเครื่องเดียวกัน คนในบ้านจะเผลอเทียบกันโดยอัตโนมัติว่าใครกดคอร์ดได้ก่อน ใครเล่นเพลงได้ยาวกว่า แต่ถ้าแต่ละคนถือเครื่องที่ทำหน้าที่ต่างกัน การเทียบแบบนั้นแทบเกิดขึ้นไม่ได้
คู่เครื่องที่ครอบครัวมือใหม่มักเลือกกัน เช่น
- เปียโนสี่มือ คือนั่งเก้าอี้ตัวเดียวกันแต่ละคนดูแลคนละช่วงของคีย์ ฝั่งหนึ่งเล่นทำนอง อีกฝั่งกดเสียงต่ำง่ายๆ รองไว้
- กีตาร์กับอูคูเลเล่ สองเครื่องนี้จับคอร์ดคล้ายกันในหลายรูป ดีดเพลงเดียวกันได้ ลูกที่มือเล็กมักถนัด อูคูเลเล่ซึ่งตัวเล็กและสายนุ่มกว่า ส่วนผู้ใหญ่จับกีตาร์ได้ไม่ลำบาก
- เครื่องเคาะจังหวะกับเครื่องที่มีทำนอง เช่น กลองมือ ฉิ่ง หรือเชกเกอร์ คู่กับคีย์บอร์ด คนเคาะได้ฝึกนับจังหวะ คนเล่นทำนองได้ฝึกกดโน้ต
เรื่องคู่ไหนเหมาะกับบ้านไหน ลองไปจับเครื่องจริงที่ร้านหรือโรงเรียนดนตรีด้วยกัน แล้วฟังว่าลูกตื่นเต้นกับเสียงแบบไหนก่อนตัดสินใจ
ถ้าลูกเรียนเร็วกว่า หรือพ่อแม่เรียนเร็วกว่า จะทำอย่างไร
เป็นเรื่องปกติที่สองฝ่ายจะก้าวหน้าไม่เท่ากัน และมักเร็วกันคนละด้าน เด็กหลายคนจำทำนองด้วยหูได้ไว เลียนแบบท่าทางครูได้ไม่ค่อยเกร็ง ขณะที่ผู้ใหญ่มักเข้าใจคำอธิบายเรื่องจังหวะ ตัวโน้ต หรือโครงเพลงได้ไวกว่า แต่มือกลับแข็งและกลัวเล่นผิด
วิธีรับมือคือไม่พูดประโยคที่เป็นการเปรียบเทียบเลย ทั้งคำชมและคำติ เช่น “ลูกเก่งกว่าแม่อีก” ฟังเหมือนชม แต่ก็ทำให้เด็กรู้สึกว่ากำลังแข่งอยู่ วันที่ตัวเองช้าลงก็จะกลัวแพ้ ให้ชมที่สิ่งที่แต่ละคนทำได้ใหม่ในวันนั้นแทน เช่น “วันนี้เปลี่ยนคอร์ดไม่สะดุดแล้วนะ”
ให้ลูกสอนพ่อแม่บ้างได้ไหม
ได้ และควรมีบ้างเป็นครั้งคราว เมื่อลูกเพิ่งเรียนท่าใหม่มาจากครู ลองให้เขาสาธิตให้ดูว่าครูบอกว่าอย่างไร การได้อธิบายสิ่งที่ตัวเองเพิ่งรู้ช่วยให้ลูกทวนบทเรียนไปในตัว และได้รู้สึกว่าความรู้ของเขามีค่ากับคนในบ้าน
สิ่งที่ต้องระวังคือไม่ให้กลายเป็นการสลับให้ลูกมาเป็นครูของพ่อแม่แบบถาวร ซึ่งจะย้อนกลับไปเป็นปัญหาเดิม ถ้าสองฝ่ายเข้าใจไม่ตรงกัน ให้จดคำถามไว้แล้วไปถามครูตัวจริง ไม่ต้องเถียงกันว่าใครถูก
ซ้อมด้วยกันทุกครั้งเลยดีไหม
ไม่จำเป็น และไม่ควรด้วย การแบ่งเป็นสองช่วงช่วยได้มาก
ช่วงซ้อมแยก แต่ละคนเก็บแบบฝึกของตัวเอง ฝึกท่อนที่ยังติด ตรงนี้ไม่ต้องมีใครฟังใคร เล่นผิดซ้ำๆ ได้โดยไม่อาย
ช่วงเล่นด้วยกัน หยิบเพลงสั้นๆ ที่ทั้งสองคนเล่นส่วนของตัวเองได้แล้วมาเล่นรวมกัน เป้าหมายไม่ใช่ซ้อมให้เก่งขึ้น แต่เพื่อสนุกกับการได้ยินเสียงสองเครื่องประกอบกัน ใครอยากลงรายละเอียดเรื่องการแบ่งบท อ่านต่อได้ที่ วิธีแบ่งส่วนให้มือใหม่สองคนเล่นเพลงเดียวกัน
ถ้าวันไหนฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเหนื่อย ข้ามช่วงเล่นด้วยกันไปได้เลย ดีกว่าฝืนจนบรรยากาศเสีย
พาเครื่องดนตรีไปเที่ยวด้วยกันได้ไหม
เครื่องเล็กอย่างอูคูเลเล่ เครื่องเคาะมือ หรือรีคอร์เดอร์ (Recorder) พกขึ้นรถไปทริปครอบครัวได้ไม่ลำบาก ช่วงพักที่ที่พักหรือนั่งรอมื้อเย็น หยิบมาเล่นเพลงที่ซ้อมกันไว้สักเพลงก็กลายเป็นความทรงจำของทริปไปด้วย
ทริปที่ไปกันได้ทั้งบ้านมีหลายแบบ อย่างการพาครอบครัวไปเดินชมไร่องุ่นรอบเขาใหญ่ ก็เป็นอีกทางที่เด็กได้ดูต้นองุ่น ชิมน้ำองุ่น และวิ่งเล่นกลางแจ้งได้เต็มที่ โดยไม่จำเป็นต้องมีใครดื่มอะไรเลย แค่จำไว้ว่าเครื่องดนตรีไม่ควรทิ้งไว้ในรถที่จอดตากแดด และควรเคารพคนรอบข้างเมื่อเล่นในที่สาธารณะ
พ่อแม่ที่ไม่มีเวลาเรียนเอง ยังมีส่วนร่วมได้ไหม
มีได้แน่นอน ไม่ใช่ทุกครอบครัวที่พ่อแม่จะว่างพอเรียนเครื่องดนตรีของตัวเอง บทบาทอย่างการนั่งฟัง จัดมุมซ้อม หรือเคาะจังหวะให้ ก็นับเป็นการร่วมเดินทางเหมือนกัน แนวทางสำหรับกรณีนี้มีรวมไว้ใน บทบาทของพ่อแม่ที่ไม่รู้ตัวโน้ตแต่อยากช่วยลูกซ้อม
ส่วนพ่อแม่ที่ตัดสินใจลงมือหัดไปพร้อมกันจริงๆ อาจพบว่าสิ่งที่ได้กลับมามากที่สุดไม่ใช่เพลงที่เล่นได้ แต่คือการได้กลับไปยืนในจุดเดียวกับลูก จุดที่ยังทำไม่เป็นและต้องค่อยๆ ลองใหม่ ซึ่งทำให้เข้าใจความรู้สึกของลูกเวลาเจอเรื่องยากได้ชัดขึ้นกว่าที่เคย