ฟังเพลงให้แยกเสียงเครื่องดนตรีออก ฝึกหูมือใหม่ก่อนคิดจะแกะเพลง
22 ตุลาคม 2569

ฟังเพลงตอนขับรถหรือก่อนนอนคือการปล่อยให้เสียงไหลผ่านไป เราจำได้ว่าเพลงเพราะ จำเนื้อร้องได้ แต่ถ้ามีคนถามว่าท่อนเมื่อกี้มีเครื่องอะไรเล่นอยู่บ้าง ส่วนใหญ่จะตอบไม่ได้ การฟังเพื่อฝึกหูต่างออกไป มันคือการตั้งใจหยิบเสียงหนึ่งออกมาจากกองเสียงทั้งหมด แล้วตามมันไปจนจบท่อน ทักษะนี้ฝึกได้ทีละขั้น และเป็นฐานสำคัญก่อนจะคิดแกะเพลงเอง
ขั้นที่หนึ่ง ฟังภาพรวมและโครงเพลงก่อน
เลือกเพลงที่ชอบมาหนึ่งเพลง แล้วฟังซ้ำเพลงเดียวนั้นหลายๆ รอบในวันเดียวกัน รอบแรกยังไม่ต้องแยกอะไร แค่สังเกตว่าเพลงแบ่งเป็นท่อนอย่างไร ช่วงไหนเสียงบาง ช่วงไหนเสียงแน่น ใครยังไม่คุ้นกับการฟังโครงเพลง ลองดูวิธีจับท่อนต้น ท่อนฮุก และท่อนแยกจากการฟัง ก่อน จะทำให้ขั้นต่อไปง่ายขึ้นมาก
ไม่จำเป็นต้องมีหูฟังราคาแพง หูฟังที่ใช้อยู่ทุกวันก็พอ ขอแค่ฟังในที่ที่ค่อนข้างเงียบ และเปิดเสียงพอดีไม่ดังเกิน เพราะการฟังนานด้วยเสียงดังทำให้หูล้าเร็ว
ขั้นที่สอง ตามเสียงกลองอย่างเดียว
กลองเป็นชั้นที่แยกง่ายที่สุดเพราะเสียงชัดและเป็นจังหวะ ลองฟังทั้งเพลงโดยสนใจแค่กลอง หาให้เจอว่าเสียงตุ้บต่ำๆ ของกระเดื่องลงตรงไหน เสียงแตกๆ ของสแนร์มาตรงไหน และมีเสียงฉาบหรือไฮแฮตเดินถี่ๆ อยู่ด้านบนหรือไม่ ถ้าเคาะนิ้วตามได้ แปลว่าหูเริ่มจับชั้นนี้อยู่แล้ว
ขั้นที่สาม หาเสียงเบสให้เจอ
ชั้นนี้มือใหม่มักบอกว่ายากที่สุด เพราะเบสอยู่ต่ำและกลืนไปกับกลอง วิธีที่ช่วยได้คือฮัมเสียงต่ำตามไปเบาๆ ถ้าฮัมแล้วรู้สึกว่าเสียงในหัวกับเสียงในเพลงเดินไปทางเดียวกัน นั่นคือเจอเบสแล้ว เบสมักเปลี่ยนโน้ตตามจังหวะที่คอร์ดเปลี่ยน จึงเป็นตัวช่วยให้รู้ว่าเพลงกำลังเคลื่อนไปทางไหน คนที่ฟังเบสออกแล้วติดใจ อาจอยากรู้จักเบสไฟฟ้าในมุมของคนเพิ่งหัด ต่อ
ขั้นที่สี่ ฟังเสียงคอร์ดที่รองอยู่ข้างหลัง
เหนือเบสขึ้นมาคือเสียงที่เล่นเป็นก้อน อาจเป็นกีตาร์ตีคอร์ด เปียโน หรือคีย์บอร์ดที่ปูเสียงยาว ลองสังเกตว่าเสียงก้อนนี้ฟังสว่างหรือหม่น เปลี่ยนบ่อยหรือค้างนาน ความรู้สึกสว่างกับหม่นตรงนี้มักโยงกับคอร์ดเมเจอร์และไมเนอร์ที่ประกอบจากสามเสียง ไม่ต้องรู้ชื่อคอร์ด แค่จับความรู้สึกให้ได้ก่อน
อีกเทคนิคหนึ่งคือฟังซ้ายขวา เพลงจำนวนมากวางเครื่องดนตรีไว้คนละข้างของหูฟัง ลองถอดหูฟังข้างหนึ่งออกแล้วฟังทีละข้าง บางครั้งเสียงกีตาร์ที่ฟังไม่ชัดตอนใส่สองข้าง กลับโผล่ชัดขึ้นมาทันที
ขั้นที่ห้า แยกเสียงร้องและเครื่องประดับเพลง
ชั้นสุดท้ายคือสิ่งที่อยู่บนสุด เสียงร้องหลัก เสียงประสาน และเครื่องที่โผล่มาแค่บางช่วง เช่น เครื่องเป่าแทรกท้ายท่อน หรือเสียงเครื่องสายที่เข้ามาตอนฮุก ลองนับดูว่าทั้งเพลงมีเสียงอะไรบ้างที่เข้ามาแล้วหายไป จดเป็นรายการสั้นๆ ไว้ การจดช่วยให้รู้ว่าตัวเองได้ยินอะไรจริงๆ ไม่ใช่แค่รู้สึกว่าได้ยิน
นอกจากเพลง การฝึกฟังเสียงรอบตัวก็ช่วยให้หูละเอียดขึ้น ลองนั่งเงียบๆ แล้วนับว่าได้ยินกี่เสียงในคราวเดียว ยิ่งไปอยู่ในที่ที่ผู้คนยังไม่แน่น อย่างผืนป่านาแห้วและภูสวนทรายของเมืองเลยที่ยังเงียบสงบ ยิ่งได้ยินเสียงนก ลม และน้ำแยกเป็นชั้นชัดเจน
เมื่อทำครบห้าขั้นกับเพลงหนึ่งแล้ว เปลี่ยนไปเพลงที่แนวต่างออกไป จะเห็นว่าแต่ละแนววางเสียงไม่เหมือนกัน
ระหว่างนั่งรถหรือเดินทางไปไหนมาไหน ลองเปิดเพลงเดิมที่ฟังจนคุ้น แล้วตั้งใจตามแค่เสียงเบสตั้งแต่ต้นจนจบเพลง ทำแบบนี้บ่อยๆ หูจะเริ่มแยกเสียงได้เองโดยไม่ต้องพยายาม