SoundMastersOnline

ขลุ่ยรีคอร์เดอร์วิชาดนตรีของลูก เป่าไม่ให้หวีดแหลมและล้างให้สะอาด

ขลุ่ยรีคอร์เดอร์วิชาดนตรีของลูก เป่าไม่ให้หวีดแหลมและล้างให้สะอาด
ที่มา: Wikimedia Commons

หกโมงเย็น กับข้าวเพิ่งตั้งบนโต๊ะ เสียงแหลมเสียดหูก็ดังลอดประตูห้องลูกออกมา เป็นเสียงรีคอร์เดอร์ที่ครูให้ไปซ้อมเพลงสำหรับสอบวิชาดนตรีสัปดาห์หน้า เป่าซ้ำกี่รอบเสียงก็ยังหวีด ลูกเริ่มหงุดหงิด พ่อแม่ก็ไม่รู้จะช่วยตรงไหน

รีคอร์เดอร์ไม่ใช่ของเล่น แต่เป็นเครื่องเป่าจริงที่โรงเรียนหลายแห่งใช้สอนพื้นฐานดนตรี เพราะราคาไม่สูงและให้เสียงได้โดยไม่ต้องฝึกปากมาก แต่ความง่ายนั้นก็มีกับดักของมัน ปัญหาส่วนใหญ่ที่เด็กเจอมีสาเหตุไม่กี่อย่าง

เสียงหวีดแหลม

อาการ เป่าโน้ตธรรมดาแต่ได้เสียงแหลมเสียดเกินกว่าที่ควร บางทีกระโดดขึ้นไปเป็นเสียงสูงกว่าโน้ตที่ตั้งใจ

สาเหตุ เกือบทุกครั้งคือเป่าลมแรงเกินไป เด็กมักคิดว่าเป่าแรงแล้วเสียงจะดังและชัด แต่รีคอร์เดอร์ต้องการลมน้อยกว่าที่คิดมาก

วิธีแก้ ให้ลูกเป่าเบาๆ เหมือนพูดคำว่า “ตู” กับลมอุ่นๆ ไม่ใช่เป่าเทียนให้ดับ ใช้ลิ้นแตะเริ่มเสียงแต่ละโน้ต แทนการพ่นลมพรวดเดียว ใครอยากเข้าใจเรื่องลมให้ลึกขึ้น มีวิธีฝึกลมหายใจนอกเครื่องสำหรับคนหัดเครื่องเป่า ที่ปรับมาใช้กับเด็กได้

เสียงแตกพร่า

อาการ เสียงไม่กลม มีเสียงฟู่ปน หรือเสียงสั่นแตกเป็นสองเสียง

สาเหตุ ส่วนใหญ่เป็นเพราะปิดรูไม่สนิท เด็กมักใช้ปลายนิ้วหรือแม้แต่ปลายเล็บแตะรู ลมจึงรั่วออกทางขอบ อีกสาเหตุคือมีน้ำลายหรือไอน้ำเกาะในช่องเป่า

วิธีแก้ สอนให้ใช้บริเวณเนื้อนุ่มของปลายนิ้ว ไม่ใช่ปลายสุดของนิ้ว กดให้รูจมลงในเนื้อนิ้วพอดี ลองให้ลูกกดแล้วยกนิ้วขึ้นดู ถ้ามีรอยวงกลมบนนิ้วแปลว่าปิดได้สนิท ก่อนเป่าอาจกำหัวรีคอร์เดอร์ไว้ในมือให้อุ่นสักครู่ ช่วยลดไอน้ำที่จับตัวในช่องเป่าได้

โน้ตต่ำไม่ออก

อาการ โน้ตบนๆ เป่าได้ แต่พอไล่ลงไปถึงโน้ตที่ต้องปิดเกือบทุกรู เสียงหายหรือกลายเป็นเสียงหวีด

สาเหตุ โน้ตต่ำต้องปิดหลายรูพร้อมกัน ยิ่งปิดมากยิ่งมีโอกาสรั่วมาก รวมถึงรูนิ้วหัวแม่มือด้านหลังที่เด็กมักลืม และโน้ตต่ำต้องการลมที่เบาและนิ่งกว่าเดิมอีก

วิธีแก้ ให้ไล่ลงทีละโน้ตช้าๆ ถ้าเสียงหายที่โน้ตไหน ให้เช็กนิ้วที่เพิ่งปิดลงไปล่าสุดก่อน แล้วลดลมลงอีกนิด การเป่าโน้ตต่ำได้ชัดสักครั้งจะช่วยให้ลูกเข้าใจว่าเบาไม่ได้แปลว่าอ่อนแรง ซึ่งเป็นหลักเดียวกับที่คนเริ่มเป่าฟลุตต้องฝึกจากหัวฟลุต คือคุมลมให้นิ่งก่อนจะไปเรื่องนิ้ว

การล้างและเก็บ

รีคอร์เดอร์พลาสติกที่ใช้ในโรงเรียนส่วนใหญ่ถอดเป็นท่อนได้ หลังซ้อมให้เคาะหรือเขย่าเบาๆ ไล่น้ำออก แล้วเช็ดด้านในด้วยแท่งทำความสะอาดที่มักให้มากับเครื่อง

เป็นระยะๆ ควรถอดล้างทั้งเครื่องด้วยน้ำอุ่นผสมสบู่อ่อน ล้างน้ำเปล่าให้หมดฟอง แล้ววางผึ่งให้แห้งสนิทก่อนประกอบกลับ ไม่ควรใช้น้ำร้อนจัดเพราะพลาสติกอาจเสียรูป ส่วนรีคอร์เดอร์ไม้ไม่ควรแช่น้ำ ให้ถามครูหรือดูคำแนะนำของผู้ผลิต

น้ำยาทำความสะอาดแรงๆ ไม่ควรใช้กับส่วนที่เข้าปากเลย และถ้าในบ้านมีน้องเล็ก ควรรู้วิธีเก็บน้ำยาทำความสะอาดให้พ้นมือเด็กเล็กอย่างปลอดภัย ไปพร้อมกัน

อีกเรื่องที่ควรคุยกับลูกคือไม่ยืมหรือให้เพื่อนเป่ารีคอร์เดอร์ร่วมกันโดยไม่ล้างก่อน เก็บเครื่องไว้ในซองทุกครั้ง ส่วนหลักการดูแลเครื่องดนตรีอื่นในบ้าน ดูเพิ่มได้ที่แนวทางดูแลเครื่องดนตรีทั่วไปให้อยู่ได้นาน

การนั่งฟังลูกซ้อมสักพักอาจไม่ได้ทำให้เสียงหวีดหายไปในวันเดียว แต่ทำให้พ่อแม่ได้เห็นความพยายามเล็กๆ ที่ปกติมองไม่เห็น และทำให้ลูกรู้ว่ามีคนตั้งใจฟังเขาอยู่