SoundMastersOnline

ซ้อมทุกวันแต่รู้สึกไม่ไปไหน ช่วงย่ำอยู่กับที่ของมือใหม่และทางออก

ซ้อมทุกวันแต่รู้สึกไม่ไปไหน ช่วงย่ำอยู่กับที่ของมือใหม่และทางออก
ที่มา: Wikimedia Commons

ถ้าย้อนดูการซ้อมของตัวเองดีๆ จะพบเรื่องแปลกอย่างหนึ่ง วันที่รู้สึกว่าตัวเองแย่ที่สุด มักไม่ใช่วันที่เล่นได้แย่ที่สุด บางวันเหนื่อยจากงาน หงุดหงิดเรื่องอื่นมา ทุกโน้ตที่ออกมาเลยฟังดูผิดไปหมด แต่ถ้าอัดเสียงไว้แล้วกลับมาฟังในวันที่ใจสงบ อาจได้ยินว่ามันก็ไม่ได้แย่ขนาดนั้น

ความรู้สึกว่า “ซ้อมทุกวันแต่ไม่ไปไหน” จึงไม่ได้สะท้อนฝีมือจริงเสมอไป มันเป็นช่วงที่มือใหม่เกือบทุกคนต้องผ่าน และส่วนใหญ่ผ่านไปได้ ถ้าแยกออกว่าความคิดไหนเป็นแค่ความรู้สึก และอะไรคือสิ่งที่ปรับได้จริง

“ซ้อมเยอะขนาดนี้ ถ้าไม่เก่งขึ้นแปลว่าไม่มีพรสวรรค์”

ความจริง: ฝีมือดนตรีไม่ได้โตเป็นเส้นตรง มันมักขยับเป็นขั้นบันได มีช่วงที่ดูนิ่งเหมือนไม่มีอะไรเกิดขึ้น ก่อนจะกระโดดขึ้นไปอีกระดับ ช่วงนิ่งนั้นคือช่วงที่มือและหูกำลังซึมซับสิ่งที่ซ้อมไป

อีกเหตุผลคือ ยิ่งเล่นได้มากขึ้น หูก็ฟังละเอียดขึ้นด้วย สิ่งที่เมื่อก่อนฟังผ่านๆ ตอนนี้กลับได้ยินว่าผิด ความรู้สึกว่าตัวเองแย่ลงบางครั้งจึงเป็นสัญญาณว่าหูพัฒนาเร็วกว่ามือ

ถ้าความรู้สึกนี้หนักจนเริ่มคิดจะวางเครื่องลงถาวร ลองอ่านเรื่องการแยกว่าความอยากเลิกมาจากเบื่อ เหนื่อย หรือเลือกเครื่องผิด ก่อนตัดสินใจ

“ซ้อมครบทุกวันแล้ว ก็น่าจะพอ”

ความจริง: การซ้อมทุกวันสำคัญ แต่สิ่งที่ซ้อมสำคัญกว่า มือใหม่จำนวนมากซ้อมแต่สิ่งที่เล่นได้แล้ว เพราะมันสบายใจ ฟังเพราะ และไม่ต้องเจอความผิดพลาด แต่การเล่นซ้ำสิ่งที่ทำได้ดีอยู่แล้วไม่ได้พาไปข้างหน้า

ลองแบ่งเวลาซ้อมเป็นสองส่วน ส่วนหนึ่งเล่นสิ่งที่ชอบเพื่อรักษาความสนุก อีกส่วนเจาะท่อนที่ยังติด หรือแบบฝึกใหม่ที่ยังทำไม่ได้ ส่วนหลังนี้แหละที่ทำให้ฝีมือขยับ

อีกวิธีที่ช่วยได้มากคือเปลี่ยนสิ่งที่ป้อนเข้าหู ลองฟังเพลงแนวที่ไม่เคยฟัง หรือฝึกฟังเพลงให้แยกออกว่าเครื่องไหนเล่นอะไรอยู่ หูที่ได้อาหารใหม่จะพามือไปหาสิ่งใหม่ตาม

“เล่นเร็วขึ้นได้แล้ว แปลว่าเก่งขึ้น”

ความจริง: ความเร็วที่มาก่อนความแม่น มักพาข้อผิดพลาดเดิมไปด้วย ถ้าทุกครั้งที่เล่นท่อนเดิมแล้วสะดุดตรงเดิม แปลว่ามือกำลังจำการสะดุดนั้นไปพร้อมกัน ยิ่งซ้อมเร็วยิ่งฝังลึก

ทางออกคือกลับไปเล่นช้าลงจนเล่นถูกได้ทุกรอบ แล้วค่อยเพิ่มความเร็วทีละน้อย อาจรู้สึกเหมือนถอยหลัง แต่จริงๆ คือการล้างนิสัยที่ฉุดไว้

ถ้าเรียนกับครู ให้ครูดูการเล่นท่อนที่ติดอยู่ บ่อยครั้งปัญหาไม่ได้อยู่ที่ตัวโน้ต แต่อยู่ที่ท่ามือหรือการวางนิ้วที่เราไม่เห็นเอง

“ไม่เห็นมีอะไรเปลี่ยน”

ความจริง: ความเปลี่ยนแปลงทีละวันเล็กเกินกว่าจะรู้สึก เหมือนต้นไม้ที่โตทุกวันแต่เรามองไม่เห็นจนกว่าจะเทียบกับรูปเก่า

วิธีที่ได้ผลคืออัดเสียงหรืออัดคลิปตัวเองเป็นระยะ แล้วเปิดฟังเทียบกับครั้งก่อนๆ หลายคนตกใจที่ได้ยินว่าตัวเองมาไกลกว่าที่คิด การจดบันทึกการซ้อมว่าวันนี้ทำอะไรได้และติดอะไร ก็ช่วยให้เห็นเส้นทางชัดขึ้นเช่นกัน

อีกเรื่องคือเป้าหมายที่จับต้องไม่ได้ เช่น “อยากเล่นเก่งขึ้น” ทำให้ไม่รู้ว่าถึงหรือยัง ลองตั้งเป้าเล็กที่วัดได้ เช่น เล่นท่อนนี้จบโดยไม่หยุด หรือเปลี่ยนคอร์ดสองตัวนี้ได้ทันจังหวะ เมื่อทำได้ จะรู้ทันทีว่าขยับไปแล้วหนึ่งก้าว

หลักคิดที่ช่วยให้ผ่านช่วงนิ่ง

การซ้อมแบบฝึกเดิมซ้ำๆ ไม่ได้สูญเปล่า ถ้าใจอยู่กับสิ่งที่มือกำลังทำ ฟังทุกเสียงที่ออกมา สังเกตว่ารอบนี้ต่างจากรอบก่อนตรงไหน การซ้ำแบบนี้ต่างจากการเล่นวนไปเฉยๆ ขณะที่ใจลอยไปที่อื่น มุมมองว่างานเดิมที่ทำซ้ำทุกวันมีความหมายได้ถ้าใส่ใจกับมันทั้งหมด มีหนังสือหลายเล่มเขียนถึงไว้ ใครสนใจลองหาหนังสือที่มองงานซ้ำซากในแต่ละวันผ่านแนวคิดแบบเซน มาอ่านประกอบ

สรุปเป็นข้อปฏิบัติได้ไม่กี่อย่าง ซ้อมสิ่งที่ยังทำไม่ได้ให้มากกว่าสิ่งที่ทำได้แล้ว ช้าให้ถูกก่อนเร็ว เปลี่ยนสิ่งที่ฟัง และเก็บหลักฐานความคืบหน้าไว้เทียบ

ฝีมือที่ดูเหมือนหยุดนิ่งอาจกำลังเติบโตอยู่ข้างใน ในวันที่รู้สึกว่าไม่ไปไหน ลองพูดกับตัวเองด้วยน้ำเสียงเดียวกับที่จะพูดกับเพื่อนที่เพิ่งหัดเครื่องดนตรี แล้วค่อยหยิบเครื่องขึ้นมาใหม่ในวันพรุ่งนี้